Η καλύτερη επένδυση παραμένει η γνώση

Του Παντελή Κυπριανού

Τέλη της δεκαετίας του 1950 άρριζε να διαχέεται γοργά η θεωρία του ανθρωπίνου κεφαλαίου: η καλύτερη επένδυση η γνώση, ακριβέστερα η «χρήσιμη» γνώση. Με πρωτεργάτες τον Γεώργιο Παπανδρέου τον πρεσβύτερο έφτασε και σε μας. Έκτοτε γενιές ολόκληρες φαντασιώθηκαν την επαγγελματική τακτοποίηση με το πτυχίο στο χέρι.
Στις μέρες μας η ικανοποίηση του οιονεί παλλαϊκού φαντασιακού για πτυχίο πέρασε μπροστά μας με τη μορφή των ευρωπαϊκών πακέτων στήριξης. Οι κυβερνήσεις μας επέλεξαν: νέα ιδρύματα και τμήματα σπαρμένα παντού. Με γνώμονα την πρόσκαιρη ικανοποίηση γονέων και παιδιών αλλά και τοπικών παραγόντων. Έτσι η Ελλάδα έδειχνε ότι ασπαζόταν τις θεωρίες του ανθρωπίνου κεφαλαίου και έπιανε τους δείκτες των «προηγμένων» κρατών. Και η πίτα ολάκερη και ο σκύλος χορτάτος.
Το όνειρο άρχισε να παίρνει υπόσταση, η τριτοβάθμια εκπαίδευση έφτασε παντού. Μόνο που η ευτυχία δεν κρατά αιώνια, ούτε τα ευρωπαϊκά πακέτα. Και τώρα; Τι κάνεις ένα διάσπαρτο, οικονομικά απαιτητικό, δίκτυο ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που γυρεύει από τον κρατικό προϋπολογισμό σε μία στιγμή που οι νεοφιλελεύθερες σειρήνες κηρύττουν το αόρατο χέρι της αγοράς;
Σαν να μην έφτανε αυτό, προέκυψε και η κρίση και τα μνημόνια, που δεν αφήνουν τίποτε στο πέρασμά τους. Γιατί με όχημα το φαντασιακό για πτυχίο, ξεπήδησαν και άλλες κρίσεις μέσα στην κρίση. Γκαρσονιέρες ως συμβολή στην τοπική ανάπτυξη που έδωσε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις στην κατασκευαστική μας φούσκα. Τι κάνεις τα καφέ, τις πιτσαρίες, τα φαστφουντάδικα; Και η ανεργία επίσημα στο 26%.
Κάποτε το όνειρο ήταν η «εισαγωγή». Τώρα δε φτάνει. Θέλουμε και δουλειά που σημαίνει το σωστό Τμήμα στη σωστή πόλη. Αλλά κι αν αυτό γίνει, τώρα δεν έχουμε χρήματα για να σπουδάσουμε μακριά από το σπίτι. Ιδρύματα και τμήματα στα αζήτητα. Και εδώ άλλο τεράστιο πρόβλημα. Όσο εύκολα ανοίγεις ένα Τμήμα τόσο δύσκολα το κλείνεις. Αν όμως ζήτηση και προσφορά αποκλίνουν τότε δημιουργείται ένταση. Και η ένταση μπορεί να γίνει οργή.
Το αρμόδιο υπουργείο κοιτάζει να μη δυσαρεστήσει. Γι αυτά τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα είναι η χώρα στην Ευρώπη με τη μεγαλύτερη αύξηση του αριθμού φοιτητών σε ΑΕΙ και κυρίως σε ΤΕΙ. Ούτε σκέφτεται τι θα μπορούσε να γίνει πριν την εισαγωγή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ. Γι αυτό και μέτρα αντιφατικά όπως το Νέο Σχολείο και η Τράπεζα θεμάτων που οδηγούν σε αντίθετη κατεύθυνση, τον αποκλεισμό των κοινωνικά και οικονομικά αδυνάμων.
Πρώτιστα ενδιαφέρει να μειωθούν τα έξοδα: λιγότεροι διδάσκοντες, με λιγότερα λεφτά. Αγωνία του πώς θα γίνει με τις λιγότερες αντιδράσεις. Έτσι η κυβέρνηση πετά το μπαλάκι μία στα εκπαιδευτικά ιδρύματα μία στην αγορά. Πώς όμως τα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ θα μπορούσαν να προτείνουν κάτι που τα ακυρώνει; Μπορεί πρύτανης να προτείνει το κλείσιμο του ιδρύματός του, όταν μάλιστα, όπως αποτυπώνεται στους σχετικούς δείκτες, δεν τα πάει άσχημα; Να και πάλι η δεύτερη λύση, η αόρατη και θεράπων για πάσα νόσο αγορά. Το Κράτος αποσύρεται, τα πανεπιστήμια ψάχνουν για πόρους και πελάτες για να επιβιώσουν. Παράλληλα το άρθρο 16 του Συντάγματος «αναθεωρείται» και έτσι φτιάχνονται στο κλεινόν μας άστυ ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Ούτε γάτα ούτε ζημιά; Η νεοφιλελεύθερη ιδεολογική τύφλωση μας οδηγεί να ξεχνάμε το μείζον. Και το μείζον είναι η επένδυση στη γνώση παραμένει η καλύτερη επένδυση. Ποια γνώση; Προς συζήτηση. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι με τα μέτρα αυτά πολλά επαρχιακά ιδρύματα-καλά και κακά- θα κλείσουν και πολλά παιδιά θα μείνουν εκτός ΑΕΙ και ΤΕΙ. Πώς θα σπουδάσει κάποιος μακριά από το σπίτι του, πολύ δε περισσότερο που μπορεί να χρειαστεί να καταβάλλει και δίδακτρα;
Προφανώς αυτό δεν είναι κακό για κάποιους. Πτυχιούχοι, δόξα τη κρίση, υπάρχουν. Να ναι καλά, εφεδρικός στρατός εργασίας. Είναι όμως κακό για όλους εμάς και τη χώρα, την πατρίδα που επικαλούνται συνεχώς κάποιοι. Η προαναφερθείσα λογική μας γυρνάει πενήντα χρόνια πίσω όταν οικογένειες ξεκληρίζονταν για να σπουδάσουν τα παιδιά τους στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Και οι άλλοι, ανειδίκευτο προσωπικό, στα ξένα. Η καλύτερη επένδυση παραμένει η γνώση. Προφανώς για να πετύχει χρειάζεται πόρους, βούληση και γενναιοδωρία. Καλά σχολεία για όλους. Το ξέρουν αυτό καλά πολλές χώρες: η Γερμανία στο παρελθόν, η Φινλανδία πιο πρόσφατα.

*Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών

Διαβάστε επίσης...

Ενωτικό το νέο ΔΣ της ΔΟΕ – Νέος Πρόεδρος ο Σπύρος Μαρίνης

TweetΠραγματοποιήθηκαν στις 29/6/2024 αρχαιρεσίες για την εκλογή νέου Δ.Σ. και Ε.Ε. της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, …

Ονομαστικές καταστάσεις όσων δεν συνέπραξαν με την Αξιολόγηση ζητά ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΙΘΑ

Tweet Μετά από εντολή του Υπουργού Παιδείας το Υπουργείο Παιδείας ζητά από τα Στελέχη Εκπαίδευσης …

Το Δημοτικό Σχολείο Αγναντερού στο πρόγραμμα Erasmus+ «Climate is the future»

Tweet Το περιβάλλον και η κλιματική αλλαγή αποτελούν μία από τις βασικές προτεραιότητες του προγράμματος …

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *