Ανορεξία και στα παιδιά

 

Μην αφήσετε τα πράγματα να φτάσουν στα άκρα για ν’ αναζητήσετε βοήθεια
Πάντα παρατηρούμε την τάση του παιδιού και αν πέσει στην αντίληψή μας έστω και μια ανεξήγητη μείωση του βάρους ή συχνά παράπονα για γαστρεντερικά προβλήματα, απευθυνόμαστε στους ειδικούς

Ζούμε σε μια κοινωνία μεγάλων αντιθέσεων, έτσι ενώ απ’ τη μία μεριά η παιδική παχυσαρκία μαστίζει τα παιδιά, μια μεγάλη μερίδα γονέων ανησυχεί γιατί τα παιδιά τους «δεν έχουν καθόλου όρεξη» όπως αναφέρουν. Είναι απόλυτα φυσιολογικό τα παιδιά να έχουν ένα δισταγμό στο να δοκιμάσουν ή να καταναλώσουν ένα νέο τρόφιμο (νεοφοβία) και μπορεί ένας γονέας να χρειάζεται να προσπαθήσει μέχρι και 15-20 φορές για να το πετύχει. Δεν υπάρχει όμως λόγος να συγχέουμε αυτή την ιδιόμορφη διατροφική συμπεριφορά των παιδιών με τις διατροφικές διαταραχές. Ακόμα κι αν έχουν «φτωχές» προτιμήσεις είναι πολύ σημαντικό να τα ενθαρρύνουμε με μεγάλη υπομονή και να τους δίνουμε το καλό παράδειγμα.

Από την άλλη μεριά υπάρχουν και κάποιες διαταραχές λήψης τροφής που εμφανίζονται στα παιδιά ακόμα και από την ηλικία των 6 ετών, όπως:
· η επιλεκτικότητα τροφής (περιορισμένη γκάμα τροφών, δηλ. λιγότερα από 12 και εμφανίζεται κυρίως στα αγόρια),
· η αποφυγή τροφής (με απώλεια βάρους, συναισθηματική διαταραχή),
· η δυσλειτουργική δυσφαγία (φόβος να καταπιεί, λόγω κάποιου συναισθηματικού τραύματος),
· η εμμονική άρνηση λήψης τροφής (εμφανίζεται κυρίως στα κορίτσια 7-15 ετών).
Αυτές είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές, αλλά ευτυχώς με καλή πρόγνωση, εφόσον διαγνωστούν και αντιμετωπιστούν έγκαιρα.

Φοβία για το πάχος
Η πιο σοβαρή όμως διατροφική διαταραχή με εξαιρετικά μεγάλες επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία, αλλά και με μεγάλα ποσοστά θνητότητας (1 στα 5 άτομα καταλήγει) είναι η νευρική ανορεξία. Είναι μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο προσπαθεί να πετύχει χαμηλό σωματικό βάρος, σαν αποτέλεσμα της προκατάληψης και του φόβου (σε βαθμό φοβίας) που έχει για το σωματικό βάρος και το πάχος. Χαρακτηρίζεται από υπεραπασχόληση με το φαγητό, μυστικοπάθεια, τελειομανία, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοπεποίθηση, χαμηλή αυτοεκτίμηση και συμπεριφορές κάθαρσης (πρόκληση εμετών, κατάχρηση καθαρτικών και υπεργυμναστική). Διακρίνεται σε περιοριστικού τύπου (με εσκεμμένη ασιτία) και βουλιμικού τύπου (όταν υπάρχουν συμπεριφορές κάθαρσης).

Τα διαγνωστικά κριτήρια
Για να υπάρξει διάγνωση νευρικής ανορεξίας, πρέπει να πληρούνται κάποια επίσημα διαγνωστικά κριτήρια, όπως:
· Άρνηση διατήρησης σωματικού βάρους στα επίπεδα του κατώτερου φυσιολογικού (τουλάχιστον 15% χαμηλότερο από το αναμενόμενο ή ΒΜΙ<17,5) ή μη ικανοποιητική ανάπτυξη βάρους και ύψους κατά την εφηβεία (σύμφωνα με τις καμπύλες ανάπτυξης και κυρίως κάτω απ΄ την 10 ή 5 εκατοστιαία καμπύλη).
· Αυξημένος φόβος για την αύξηση του βάρους (φόβος ακόμα και για το φυσιολογικό βάρος).
· Διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος (αδυναμία στο να αντιληφθούν το πραγματικό μέγεθος και φιγούρα του σώματος).
· Απουσία εμμήνου ρύσεως για 3 διαδοχικούς κύκλους ή πρωτοπαθής αμηνόρροια (καθυστέρηση εμφάνισης της εμμήνου ρύσης μέχρι την ηλικία 15-16 ετών).

Δεν το καταλαβαίνουμε αμέσως
Η διάγνωση της ανορεξίας είναι δύσκολη στα μικρά παιδιά, γιατί είναι πιθανό να μην μπορούν να εκφράσουν τους φόβους τους για την αύξηση του βάρους. Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν πρέπει να περιμένουμε να φτάσουμε στο σημείο που να πληρούνται όλα τα κριτήρια, γιατί τότε η κατάσταση θα έχει προχωρήσει πάρα πολύ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα από την προσωπική μου εμπειρία, είναι ένα κορίτσι 15 ετών με απώλεια βάρους πάνω από 5 κιλά (με εμφανέστατη ισχνότητα), ανησυχία και διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος (σε βαθμό εμμονής), αλλά με ύπαρξη περιόδου. Ο παιδοψυχολόγος που απευθύνθηκαν οι γονείς, τους είπε ότι δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούν, ότι δεν πάσχει από νευρική ανορεξία, λόγω της εμμήνου ρύσεως. Έτσι επαναπαύτηκαν και δεν έκαναν τίποτα απολύτως μέχρι που κόπηκε και η περίοδος του παιδιού. Κατά την άποψή μου ήταν λάθος ο χειρισμός της κατάστασης, γιατί η ανορεξία απ’ την άτυπη μορφή της αφέθηκε να εξελιχθεί σε πλήρες σύνδρομο.

Έχετε τα μάτια σας ανοιχτά
Πάντα παρατηρούμε την τάση του παιδιού και αν πέσει στην αντίληψη μας έστω και μια ανεξήγητη μείωση του βάρους (το φυσιολογικό στα παιδιά και στους εφήβους είναι η αύξηση του βάρους λόγω ανάπτυξης) ή συχνά παράπονα για γαστρεντερικά προβλήματα, ζητάμε πάντοτε βοήθεια από έναν εξειδικευμένο στις διατροφικές διαταραχές επαγγελματία υγείας.

Υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά σημάδια αναγνώρισης της νευρικής ανορεξίας, όπως:
· Σημαντική απώλεια βάρους (πτώση έστω και μίας γραμμής στις καμπύλες ανάπτυξης).
· Αμηνόρροια, δηλ. διακοπή ή καθυστέρηση της εμμήνου ρύσεως.
· Ανησυχία για την εικόνα του σώματος.
· Κριτική για το βάρος και το σώμα άλλων (φίλων, συγγενών, συμμαθητών).
· Ανθυγιεινές δίαιτες (περιοριστικές με σκοπό την απώλεια βάρους).
· Επιθυμία να γίνει χορτοφάγος (για να περιορίσει τις θερμίδες).
· Συνέχιση της δίαιτας ακόμα κι όταν ο στόχος για το βάρος έχει επιτευχθεί (θέλει να γίνει περισσότερο αδύνατο).
· Υπερβολική άσκηση (γίνεται εμμονή).
· Φασαρία αν υπάρχει λίπος στο φαγητό (στραγγίζει το φαγητό).
· Κοινωνική απομόνωση (δεν βλέπει τους φίλους του, κλείνεται σπίτι).
· Έντονος φόβος για την απόκτηση βάρους.
· Δικαιολογίες ότι έχει φάει κάπου αλλού.
· Φαρδιά ρούχα (για να μη φαίνεται το πόσο αδυνάτισε).

Αλλαγές στη διατροφική αλλά και στη γενικότερη συμπεριφορά

Υπάρχουν επίσης και αρκετές αλλαγές στη διατροφική συμπεριφορά του παιδιού, που είναι εύκολο να τις διακρίνουμε, όπως η υπερβολικά αργή κατανάλωση φαγητού και ο κατακερματισμός της τροφής σε πολύ μικρά κομμάτια, οι ασυνήθιστοι συνδυασμοί τροφίμων, η υπερβολική χρήση μπαχαρικών, ξιδιού, λεμονιού (για να δώσει γεύση στο κατά τα άλλα νερόβραστο φαγητό), η υπερβολική κατανάλωση αναψυκτικών (light) και καφέ (για να κόψει την πείνα και για τόνωση). Επίσης η αποφυγή συγκεκριμένων τροφίμων (που θεωρεί παχυντικά) και η επιλογή «ασφαλών» τροφίμων, η μικρή ποικιλία τροφίμων, η πολύ χαμηλή ή η υπερβολική κατανάλωση υγρών (παιχνίδια με το βάρος) και το κρύψιμο της τροφής που δεν έχει καταναλωθεί (αλλά σε σημείο που μπορεί εύκολα να βρεθεί).

Τα σημεία-κλειδιά που πρέπει να προσέξουμε είναι πρώτον η ενασχόληση του παιδιού (σε σημείο υπερβολής) με το βάρος και τη φιγούρα του σώματος και η σύνδεσή τους με την αυτοαξία του και δεύτερον ότι ο παράγοντας που πυροδοτεί την εμφάνιση της νευρικής ανορεξίας είναι κάποια δίαιτα (ή μια κατάσταση που προκαλεί σημαντική απώλεια βάρους).

Τελειώνοντας να αναφέρω ότι η νευρική ανορεξία είναι μια διατροφική διαταραχή που έχει κάποια χρησιμότητα για το άτομο που πάσχει (αισθάνεται ιδιαίτερο, ξεχωριστό), έτσι όχι μόνο δεν θα ζητήσει από μόνο του βοήθεια, αλλά και ούτε θα αντιληφθεί ότι έχει κάποιο πρόβλημα. Χωρίς να μπούμε στη λογική της αναζήτησης των αιτιών της κατάστασης (αυτές εξάλλου θα φανούν αργότερα στην ψυχοθεραπεία), θα πρέπει να υπάρξει αντιμετώπισή της από μια ομάδα εξειδικευμένων επιστημόνων (γιατρού, ψυχολόγου, διαιτολόγου), αλλά κυρίως απαιτείται η φροντίδα, η βοήθεια και η στήριξη από την οικογένεια.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΘΟΥΛΑΣ
Διαιτολόγος – διατροφολόγος

sigmalive.com

Διαβάστε επίσης...

Καταργείται η Αργία των Τριών Ιεραρχών και για τα Φροντιστήρια με ΥΑ

TweetΥπεγράφη από την Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Ζέττα Μ. Μακρή, η με αριθμ. 8778/Ν1/26-01-2024  απόφαση …

1ο Διεθνές Παιδαγωγικό Συνέδριο της ΔΙ.Π.Ε. Πιερίας

Tweet Σας ενημερώνουμε ότι η Διεύθυνση Α/θμιας Εκπαίδευσης Πιερίας διοργανώνει, σε συνεργασία με την Περιφερειακή …

Έγκριση αιτήματος για υλοποίηση του εκπαιδευτικού προγράμματος «THE CROCUS PROJECT»

TweetΈγκριση αιτήματος για υλοποίηση του εκπαιδευτικού προγράμματος «THE CROCUS PROJECT» Σχετ.: 1. οι υπό στοιχεία …

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *